Vorte Bossen

Vorte Bossen

Algemeen

Tot voor enkele decennia waren de Vorte Bossen, ook voor natuurliefhebbers in de streek, een grote onbekende. Het bos was immers strikt privaat domein maar van op de Bruwaanstraat die het bos doormidden snijdt, kon men al een glimp opvangen van de natuurpracht die hier verborgen lag.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat eminente kenners reeds in de jaren ’70 wezen op de uitzonderlijke waarde van dit kleine boscomplex aan de rand van het voormalige heidegebied van het Bulskampveld. En terecht, op weinig plaatsen in Vlaanderen, is op zo’n kleine oppervlakte een zo grote verscheidenheid van bostypes en vegetaties aanwezig: van beekbegeleidende bossen met tapijten van voorjaarbloeiers tot de droge zandige koppen met eiken, berken en dennen. Het is er allemaal te vinden.

Aankopen

De zomer van 1990 was voor het natuurbehoud in de Tieltse regio een bijzonder moment: een eerste stukje Vorte Bossen in Ruiselede van amper 4 ha werd aangekocht door Natuurpunt vzw, onder impuls en met financiële steun van o.m. Natuurpunt De Torenvalk vzw.

Tegen eind 1998 was het reservaat uitgegroeid tot een van de grotere natuurgebieden uit de streek: 43,5 ha. Dit bos is inmiddels volledig erkend als natuurgebied en er is een goedgekeurd beheerplan.

Na een periode van stilstand groeide het natuurgebied in 2007 en 2010 met ruim 5 ha tot 48,5 ha. Cruciaal was de aankoop, in het kader van het Life-project Vlaams Veldgebied, van de eerste percelen landbouwgrond aansluitend aan de noordwestzijde van het bosgebied. Voor deze percelen loopt thans een nieuwe aanvraag tot erkenning. Er is van de gelegenheid gebruik gemaakt om het visiegebied uit te breiden in oostelijke richting. Het loopt van Doomkerke tot Axpoele en omvat het volledige habitatrichtlijngebied langs de Wantebeek. Begin 2018 is de erkenning nog steeds niet goedgekeurd.

Begin 2017 kon een eerste zeer belangrijke aankoop gebeuren in de Wantebeekvallei ter hoogte van Kruiskerke. Het akkerland van 2,3 ha werd op de Dag van de Natuur van 18 nov. 2017 bebost ; dit met medewerking van de lokale dorpsgemeenschap van Kruiskerke. Om de financiering van dit nieuwe “Nachtegaalbos” rond te krijgen, werd een fondsenwervingscampagne opgestart.

Eind 2017 werd een klein akkerlandje (0,45 ha) ten zuiden van de Gallatasbossen aangekocht (Doomkerke). Dit brengt het totaal op 50,7 ha.

Overschrijven kan op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 t.n.v. Natuurpunt vzw, Coxiestraat 11  2800 Mechelen. Vermelding “projectnummer 5521 – Vorte Bossen”. Vanaf 40 € wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Fauna & Flora

De Vorte Bossen zijn een natuurpareltje, en dit omwille van verschillende redenen. Eerst en vooral door de zeer grote variatie aan bostypes die voorkomen. Langs de Wantebeek en de Pachtebeek vinden we zeer natte gronden. Deze gronden bestaan uit zeer voedselrijke klei. Hout dat op de bodem valt rot snel weg; vandaar de naam ‘Vorte’ Bossen. Het beekbegeleidend bos dat hier groeit is zeer gevarieerd en bestaat uit Populier, Es, Zomereik, Zwarte els en Olm. Een zeer bijzondere soort die hier gevonden wordt is de Steeliep (Ulmus laevis) die in Vlaanderen slechts op een paar plaatsen voorkomt. Bovendien zijn de aanwezige exemplaren zeer oud, vermoedelijk meer dan 300 jaar ! In het voorjaar is dit beekbegeleidend bos een lust voor het oog: dan vormen er zich dichte tapijten van voorjaarsbloemen: Bosanemoon, Speenkruid, Slanke sleutelbloem, Kleine maagdenpalm en heel plaatselijk ook Eénbes en Vogelmelk. In de grachtjes vinden we Gele lis, Pijptorkruid, Dotterbloem en Watertorkruid.

Buiten de valleien bestaat de bodem uit droge, voedselarme zandgronden. Hier wanen we ons in de Kempen: de bossen bestaan er vooral uit naaldbomen (Grove den en Lork), waar echter langzaam maar zeker meer en meer bomen van het natuurlijke bos inkomen: Berk, Zomereik, Lijsterbes,… In de kruidlaag domineren hier vooral ondoordringbare bramen en Adelaarsvaren.

Een rijk en gevarieerd bos heeft logischerwijze ook een rijke fauna. Qua broedvogels vallen soorten op als Buizerd, Sperwer, Boomvalk, Zwarte specht en Groene specht. Verder broeden in het bos ook de Bosuil, de Kleine bonte specht, Kuifmees, Goudhaantje en talloze andere kleine zangvogeltjes. De Vos maakt ieder jaar zijn burcht in de Vorte Bossen en ook Bunzing, Hermelijn en Wezel werden er al gezien. En dan hebben we het nog niet gehad over de talloze soorten zweefvliegen, spinnen en kevers…

Beheer

Een gebied aankopen is één ding, het beheren is een ander paar mouwen: de beheerswerkgroep van Natuurpunt De Torenvalk heeft de zware taak op zich genomen om het beheer in de Vorte Bossen organiseren; dit zoals vastgelegd in het beheerplan dat voor het gebied werd opgemaakt.

In de Vorte Bossen wordt (bijna) resoluut gekozen voor natuurontwikkeling in de bossfeer. Wij hadden op plaatsen ook kunnen kiezen voor heideherstel. Een oppervlakte van nauwelijks 50 ha is al aan de krappe kant voor een bos. Daarom kun je beter één ding goed doen. Bovendien ligt het natuurgebied De Gulke Putten, met zijn schitterende heidevegetaties op nauwelijks een boogscheut afstand (Wingene).
Een groot deel van het bos kent een omvormingsbeheer naar niets doen. In de Vorte Bossen wordt echter ook duidelijk gekozen voor middelhoutherstel, en dit over een oppervlakte van 5,5 ha; niet omdat het tegenwoordig populair is binnen natuurbehoud, maar omdat er zeer duidelijke natuurwaarden aanwezig zijn, gebonden aan deze beheersvorm. Zo’n bos deftig beheren is een stevige kluif ! Het brengt heel wat werk met zich:
Amerikaanse vogelkers bestrijden, hakhout afzetten en uitslepen, paden maaien, slagbomen plaatsen. enz. Voor die werken kunnen wij, naast de inzet van de terreinploeg van Natuurpunt vzw, ook rekenen op een enthousiaste groep vrijwilligers, die in de winterperiode elke maand een vrije zaterdag opofferen om in weer en wind met takhout te sleuren, …
Wie zelf brandhout wil halen uit het bos kan bomen op stam kopen of delen van rabatten met hakhout (gratis) toegewezen krijgen. Het kappen en het verwerken van het takhout en het uithalen van het hout is uiteraard aan bepaalde voorwaarden verbonden.

Toegankelijkheid

Indien u het bos ook eens in het echt wil gaan bewonderen, dan kan dat: enkele paden zijn permanent toegankelijk voor het publiek. Indien u over voldoende tijd beschikt is de provinciale Parochieveldwandeling een aanrader: deze wandeling van 8 km, die vertrekt aan de kerk van Doomkerke geeft een mooi beeld van het gevarieerde landschap in de omgeving en doorkruist daarbij een flink stuk van het natuurreservaat De Vorte Bossen.

Grote delen van het bos blijven doorgaans ontoegankelijk voor het publiek: het betreft zeer kwetsbare vegetaties en broedgebieden van zeldzame vogels die een permanente verstoring niet verdragen. Wil je ook die ‘geheime’ stukjes van het bos te zien krijgen dan kan dat: hou de activiteitenkalender van Natuurpunt Torenvalk in het oog: jaarlijks is er wel een geleide wandelingen in het natuurgebied. Hierbij wordenook die delen aandoen die normaal niet toegankelijk zijn.

Info

Locatie: Kruiskerke – Ruiselede

Eigendom: Natuurpunt

Beheer: Natuurpunt De Torenvalk

Iets te melden?
Heb je een vraag of wil je iets melden over  Vorte Bossen ? Neem contact op met:

Frank Debeil
GSM : 0476 06 56 27
frank.debeil@detorenvalk.be

Nieuws